Alternatieven voor mammografie
Aanvullende opties voor borstonderrzoek:
Hoe maak je een bewuste keuze?
Het kiezen van een methode om je borstgezondheid te monitoren is een belangrijke beslissing. Gelukkig heb je tegenwoordig meer keuzes en inzichten dan je denkt. Naast de bekende mammografie, zijn er ook andere methodes die waardevolle informatie bieden, zoals echografie en medische thermografie. In deze blog vergelijken we deze onderzoeken op basis van hun unieke eigenschappen, zodat jij een weloverwogen en bewuste keuze kunt maken die bij jou past.
Mammografie en het bevolkingsonderzoek
In Nederland worden vrouwen vanaf hun 50ste tot hun 75ste levensjaar opgeroepen voor een mammogram. Dit is het landelijke bevolkingsonderzoek borstkanker, georganiseerd door het RIVM. Het doel hiervan is vroege opsporing (detectie), zodat een eventuele behandeling zo snel en effectief mogelijk kan starten.
Een mammografie maakt gebruik van röntgenstraling (anatomisch onderzoek). Tijdens het onderzoek wordt de borst tussen twee platen gecomprimeerd om een heldere weefselfoto te kunnen maken. Er wordt hierbij puur gekeken naar structurele veranderingen in het borstweefsel, zoals verkalkingen of knobbeltjes. Als er afwijkingen worden gezien, volgt er in het ziekenhuis vrijwel altijd een gerichte echografie of een biopt voor nader cellulair onderzoek.
Veel vrouwen vragen ons of er een direct, volwaardig alternatief is voor dit specifieke bevolkingsonderzoek. Het antwoord daarop is helder: een direct één-op-één alternatief voor de diagnostische waarde van een mammogram is er binnen de screening op dit moment niet. Dat betekent echter niet dat je buiten dit onderzoek om niets kunt doen voor je borstgezondheid.
Verschil tussen mammografie en echografie
Veel vrouwen zouden de voorkeur geven aan een handmatige echografie in plaats van een mammografie, omdat een echo pijnloos is en geen straling gebruikt. Waarom kiest het bevolkingsonderzoek hier dan niet voor?
Een belangrijke reden is de plaatsbepaling. Bij een mammografie ligt de borst gefixeerd en platgedrukt, waardoor een radioloog heel nauwkeurig een ‘coördinaat’ kan meegeven (bijvoorbeeld: linkerborst op 3 uur). Bij een handmatige echografie is het weefsel flexibel en beweeglijk, wat een volledige en gestandaardiseerde basisscreening van de hele borst lastiger maakt. In de reguliere zorg wordt echografie daarom voornamelijk ingezet als gericht vervolgonderzoek om één specifiek, verdacht plekje nader te bestuderen.
De rol van weefseldichtheid (dense borsten)
De keuze om de oproep voor het bevolkingsonderzoek pas vanaf 50 jaar te starten, heeft te maken met de dichtheid van het borstklierweefsel (densiteit). Jonger borstweefsel bevat vaak veel klier- en bindweefsel en weinig vet. Op een mammogram ziet dit weefsel er wit uit. Het lastige is dat een eventuele tumor óók wit oplicht. Het vergelijken hiervan wordt in de medische wereld soms omschreven als ‘zoeken naar een sneeuwbal in een sneeuwstorm’.
Rond de overgang verandert de hormoonhuishouding en maakt klierweefsel meer plaats voor vetweefsel (dat donker kleurt op een röntgenfoto), waardoor een mammogram na het 50ste levensjaar een duidelijker beeld oplevert.
Innovaties in de toekomst: ABUS
Achter de schermen wordt er hard gewerkt aan nieuwe technieken. Zo steunen wij Stichting Veilig Borstonderzoek, die zich inzet voor de introductie van de ABUS (Automated Breast Ultrasound). Dit is een geavanceerde 3D-echografie waarmee de borsten in hun geheel, pijnvrij en stralingsvrij kunnen worden gescand. Hoewel dit geen vervangend diagnostisch onderzoek is, kan het in de toekomst — op basis van het rapport van een radioloog — een waardevolle extra indicatie geven of vervolgonderzoek nodig is.
Vroege opsporing versus preventie: Wat willen we écht?
Er zit een wezenlijk verschil tussen vroege opsporing (detectie) en preventie:
- Detectie gaat over het opsporen van iets wat er al zit, in een zo vroeg mogelijk stadium.
- Preventie gaat over het proactief ondersteunen van je lichaam om klachten en disbalans juist te voorkomen.
Vrouwen die kiezen voor medische thermografie, zijn vaak specifiek op zoek naar die preventieve benadering.
Wat voegt een thermografisch onderzoek toe?
Waar mammografie en echografie kijken naar de anatomie (de structuur van het weefsel), kijkt medische thermografie naar de fysiologie (de functie en warmtepatronen). Onze infraroodcamera meet nauwkeurig temperatuurverschillen en asymmetrieën aan de oppervlakte van de huid.
We weten uit de medische literatuur dat fysiologische veranderingen — zoals een verhoogde doorbloeding of subtiele ontstekingsprocessen — vaak al in een heel vroeg stadium warmtepatronen veroorzaken. Omdat borsten een integraal onderdeel zijn van je hele lichaam, ontstaan klachten zelden zomaar uit het niets. Door via een (Full Body) onderzoek breder te kijken, zien we regelmatig dat processen elders in het lichaam — zoals hormonale disbalans, het immuunsysteem of stress — invloed hebben op het borstweefsel.
Het belang van een persoonlijke 'baseline'
Als je kiest voor medische thermografie, starten we altijd met het opbouwen van een persoonlijke baseline. Ieder lichaam heeft namelijk een uniek warmtepatroon. Door na de eerste afspraak na 3 of 6 maanden een tweede thermogram te maken, kunnen we jouw stabiele basispatroon vastleggen. Vanaf dat moment is één controle per jaar (geschikt voor vrouwen vanaf 30 jaar) voldoende om te monitoren of er stabiele rust is, of dat bepaalde patronen veranderen.
Mochten we tijdens een consult onverhoopt opvallende, asymmetrische warmtepatronen zien die buiten de normale marges vallen? Dan leggen we dit helder uit in jouw rapportage en adviseren we je altijd wanneer het verstandig is om voor anatomisch vervolgonderzoek (zoals een echo of mammogram) naar de huisarts te gaan.
Dus als je een preventief onderzoek wilt is thermografie een goede optie, en geschikt voor vrouwen vanaf 30 jaar. Mochten er asymmetrische patronen te zien zijn dan geven we aan wanneer je het beste even naar je huisarts kan gaan.
Conclusie: Kies wat bij jou past
Ieder onderzoek heeft zijn eigen kracht. Waar de reguliere zorg zich richt op structurele detectie, biedt medische thermografie je een milde, pijnvrije methode om proactief inzicht te krijgen in je fysiologie en leefstijl. Door te begrijpen hoe de verschillende methodes elkaar kunnen aanvullen, kun jij de regie nemen over je eigen gezondheid.
Francine van Broekhoven
Oprichtster van De Groene Zuster
Gecertificeerd Medisch Thermograaf
Gecertificeerd Thermografie trainster
Spreekster voor grote en kleine groepen, radio, t.v. en gezondheidsprofessionals.
Auteur van het Handboek borstgezondheid en het Amerikaanse Breast Health Handbook and Medical Thermography
Uitgeefster van het Magazine Boezemvriendin
Vrouwen willen preventie!
Ook hebben we over dit onderwerp ook een podcast aflevering gemaakt.
